Tết người ta uống bia 333, c̣n linh mục chúng ta th́ xin mời nhâm nhi: 3C, 3D, 3S.

1. Triệu chứng của căn bệnh burn out trong đời LM.

Đây là kết quả điều tra về đời sống của LM Công giáo trên thế giới trong năm Linh Mục với cái nh́n tổng quát và được cô đọng lại trong những nét chính. Mong rằng những nét chính ấy cũng là những điểm chúng ta được mời gọi để soi bóng ḿnh, nhất là trong hành tŕnh mục vụ đồng hành với Dân Chúa, hướng dẫn Dân Chúa. Người ta nói nhiều đến t́nh trạng, tiếng Anh gọi là Burn out: tức là cháy tiêu đi rồi, không c̣n t́m thấy ư nghĩa của đời LM nữa. Sự kiện cháy tiêu burn out trong đời sống LM được thể hiện qua 3 chữ “C”. Chữ C thứ nhất là Chán nản trong công việc. Chữ C thứ hai là Cáu bẳn với hết mọi người. Chữ C thứ ba là Cạn kiệt sức lực thể lư. Trên mạng Zenit, người ta nói đến ba chữ C này. 

Chán nản công việc là triệu chứng trước hết. Nếu trong ngày lănh chức LM đă đoan hứa như thế nào và mỗi lần tĩnh tâm LM (như thói quen của GP Phan Thiết) lặp lại lời hứa như thế nào th́ trong đời sống, chúng ta luôn được kêu gọi trở lại những điểm xuất phát ấy để làm mới lại đời sống của ḿnh. Ngày nào cũng có phút b́nh minh và phút hoàng hôn. Những lúc hoàng hôn là lúc chúng ta được mời gọi để chuẩn bị cho b́nh minh, khởi đầu ngày sắp tới. Nếu như chỉ dừng lại ở trong hoàng hôn khiển trách ḿnh về những thất bại trong đời mục vụ, về những cách thực hiện lời của Chúa chưa trọn, th́ có nguy cơ đẩy chúng ta đến chỗ chán nản. Một bếp lửa khi sắp lụi tàn mà không lo khêu lại, châm thêm củi th́ bếp ấy dù có nóng đến đâu cũng có lúc tắt ngúm và nguội lạnh. Thành thử chán nản công việc là một triệu chứng dễ thấy nhất. 

Có lẽ quư Cha trọng tuổi kinh nghiệm về triệu chứng này, nhất là khi hành xử một công việc mục vụ không thành công như mong ước, ḿnh cầu toàn 100% hay ít ra 80% nhưng trên thực tế chỉ được 50, hay 40%. Một đề xuất mục vụ thành công được đến 50% là cũng tạ ơn Chúa lắm rồi, bởi v́ ngoài ơn Chúa và ngoài khả năng của ḿnh c̣n phải có sự tiếp nhận, sự đóng góp của giáo dân nữa, mà nhiều khi không có sự ngang tầm với chương tŕnh của ḿnh, nên đối với họ vẫn cứ là nước đổ lá khoai. Sự kiện này đối với những LM trẻ nhiều khi gây chán nản. Mới ra trường bao giờ trái tim cũng ắp đầy nhiệt huyết, muốn đưa tất cả những sở học nơi nhà trường vào các chương tŕnh mục vụ. Thế nhưng về một giáo xứ lại tùy thuộc vào Cha xứ, tùy thuộc vào công việc được phân công, tùy thuộc vào đối tượng nhà quê hay tỉnh thành hoặc tŕnh độ của họ, nên nhiều khi muốn 100 mà lại chỉ đạt được 30. Thôi, lần đầu th́ có thể cầu nguyện trước Thánh Thể tạ ơn Chúa, công sức ḿnh bỏ ra như vậy là được rồi, kết quả trao lại cho Chúa hết; nhưng lần thứ hai khiến ḿnh hơi băn khoăn một chút, không biết là tại ḿnh hay là do đâu; đến lần thứ ba, thứ tư lặp lại mà cũng như thế th́ nhiệt huyết bắt đầu vơi đi; và một khi đă trở thành một căn bệnh được gọi là măn tính, lúc bấy giờ sẽ đón nhận lấy một h́nh thức rất tự nhiên đến thôi, đó là sự chán nản trong công việc mục vụ.

 

Linh đạo của LM triều là nên thánh giữa đời mục vụ, bằng công việc mục vụ, nên khi việc mục vụ có những thất bại, sớm hoặc chiều sẽ đọng lại trong sự chán nản. Đường lối nên thánh của ḿnh là việc mục vụ mà ḿnh lại chán nản việc mục vụ, v́ thế LM cũng mất luôn cả hướng đi nên thánh, người ta bảo đây là triệu chứng dễ thấy nhất. Thế th́ trong dịp tĩnh tâm này đối với GP chúng ta, LM cũng được mời gọi để nhận diện đời sống của ḿnh xem nhiệt huyết về việc mục vụ c̣n đầy hay là nếu có chút nào vơi đi th́ xin cũng mau chóng bù đắp lại, đừng để đọng lại trở thành một triệu chứng của căn bệnh trầm kha, căn bệnh burn out cháy rụi đi. 

Triệu chứng thứ hai là sự Cáu bẳn với hết mọi người. Tất nhiên ở đây trong loạt bài điều tra, người ta muốn nói đến sự cáu kỉnh đối với những tín hữu đến với chúng ta, cần đến chúng ta trong công việc mục vụ. Lúc chúng ta không được khỏe, công việc mục vụ ngập đầu, cáu kỉnh một chút có thể châm chước, hay những vị bị mất ngủ thường xuyên, bệnh táo bón thường dễ đưa đến cáu bẳn. Thế nhưng nếu như nó trở thành một tập tính, gặp ai ḿnh cũng cáu, ai ḿnh cũng nổi sùng, ai ḿnh cũng nóng được; nóng bừa băi, nóng với những bậc trọng tuổi, nóng với thiếu nhi, nóng với phụ nữ. Tất cả đều cáu bẳn hết th́ đây được coi là triệu chứng ḿnh đă rơi vào sự mất nhiệt huyết trong đời LM rồi, bởi v́ việc mục vụ luôn luôn trải ra trong tiếp cận với giáo dân, với những người cần đến ḿnh. Có những Cha để tuôn ra những lời cáu gắt trên ṭa giảng, có những Cha và có lẽ phần đông, là cáu trong những công việc mà giáo dân t́m đến không đúng lúc, để xin ngồi ṭa hay cử hành bí tích Xức Dầu. Hoặc là gia đ́nh người ta có chuyện chẳng liên hệ ǵ đến cá nhân LM hết, nhưng họ là giáo dân trong giáo xứ cần một vai tṛ phán quyết nhờ đến ḿnh nhiều khi ḿnh cũng cáu bẳn. Đây là một gợi ư để mời gọi chúng ta xét xem ḿnh có rơi vào căn bệnh mất đi nhiệt huyết trong đời LM không. 

Chữ C thứ ba, đó là việc Cạn kiệt sức lực thể chất. Nhiều Cha ham làm việc mục vụ, nhất là xây nhà thờ. Xin lỗi quư Cha đang xây nhà thờ, nhiều khi quên ăn hoặc ăn uống lung tung, không chăm lo cho sức khỏe của ḿnh, thành thử sức khỏe mỗi ngày mỗi cạn kiệt đi, ở đây người ta gọi là t́nh trạng quá tải. Mới đầu v́ c̣n vui vẻ trẻ trung vượt qua được, nhưng khi quá tải ở một độ tuổi nào đó không gượng dậy được, th́ đây là một mời gọi chân thành nh́n lại đời sống mục vụ của ḿnh: có khi nào ḿnh làm việc quá mức hay là đam mê quá mức vào một việc ǵ đó đến nỗi sức khỏe bị vơi đi dần dần để rồi có thể ḿnh bị tác động tâm lư, nghĩa là chán nản cáu bẳn với người khác? 

Đó là điểm thứ nhất chia sẻ với quư Cha về những triệu chứng của căn bệnh burn out trong đời LM, cũng là những gợi ư để bước vào tĩnh tâm. Xin lặp lại 3 chữ C: Chán nản, Cáu bẳn và Cạn kiệt sức lực. 

2. Chủ điểm trong huấn từ của ĐHY Ivan Dias. 

Khi đă xét ḿnh về ba chữ C, chúng ta sẽ làm ǵ để vươn lên? Sau Đại lễ bế mạc Năm Thánh 2010 tại La vang, ĐHY Ivan Dias đă gặp gỡ các GM Việt Nam trong một tiếng đồng hồ để chia sẻ về t́nh h́nh cũng như gởi gắm sứ điệp. Về t́nh h́nh th́ không có ǵ đáng nói nhưng về sứ điệp, ngài mời gọi tất cả Giám mục chia sẻ lại cho các linh mục, chủng sinh của ḿnh về 3 chữ D rất cần thiết trong đời sống của người thuộc về GH. Chữ D chữ nhất là Doctrine, chữ D thứ hai là Discipline, và chữ D thứ ba là Dévotion. Ba chữ D có trên mạng Zenit từ lâu và chúng ta cũng đă đọc thấy đâu đó rồi, nhưng nghe vẫn c̣n như mới, bởi v́ ngài đă nêu lên những thí dụ cụ thể. 

Chữ thứ nhất là về giáo thuyết: Doctrine. Mỗi LM hôm nay được mời gọi nắm vững giáo lư Giáo hội Công giáo, giáo huấn Giáo hội, học thuyết XH của GHCG, bởi v́ nếu không nắm vững những hướng đi trong đó, th́ trong cách ứng xử một LM ở tại giáo xứ nhiều khi có những cái chưa chuẩn mực và nếu như cả một GH mà lại không nắm vững về Doctrine này th́ rất nguy hiểm, sẽ đưa GH đến chỗ không cứu văn được. Tại sao Ṭa Thánh phải lên tiếng về GH Trung Quốc? Câu trả lời cho biết v́ yếu về giáo thuyết. Nếu hiểu GH không thể tự lực tự cường được th́ người ta sẽ có chọn lựa khác. Chẳng phải nói đâu xa, trường hợp của GHVN ngày nay cũng cho thấy thấp thoáng nguy cơ. Hết rồi thời đối đầu, đă bước sang thời đối thoại. Nhưng đối thoại như thế nào để ḿnh vẫn là GHCG, đó lại là cả một tuyến mở ra cho suy nghĩ và v́ vậy quan trọng là nắm vững giáo thuyết để có những quyết định phù hợp. 

Chữ D thứ hai là Discipline về kỷ luật. Đây là một vấn đề thường gây khủng khoảng cho các GH phương Tây. Vấn đề LM lạm dụng t́nh dục là do việc không tuân thủ kỷ luật của GH, để đến khi bùng nổ ra th́ không vớt vát được. Hiện nay ở nhiều địa phận của Hoa Kỳ đă phải bán hết cơ sở của ḿnh đi để trang trải cho việc xao lăng kỷ luật của một thời. Đây là một vấn đề đau ḷng. Do đó, tuân thủ kỷ luật đời sống LM là một cách để giúp chúng ta một đàng thánh hóa bản thân và đàng khác tránh tất cả những hậu quả tai hại. Thời mới bước chân vào Chủng viện, chắc chắn chúng ta đă thuộc ḷng câu: Ai sống theo kỷ luật là sống theo ư Chúa, và sau này trên bước đường lớn hơn, chúng ta vẫn thường được nghe nhắc nhở: hăy giữ luật th́ luật sẽ giữ cho ḿnh, sẽ bảo vệ ḿnh. Cho nên chữ Discipline mời gọi mỗi người trong hướng đi đời LM cũng gắn bó với luật lệ của GH cách khít khao. 

Chữ D thứ ba là Dévotion, ḷng đạo đức sốt sắng. Ở đây theo như lời chú giải của ĐHY Dias, th́ nó gắn liền với những phong trào đạo đức, có một thời tưởng như bị bỏ rơi v́ đi liền với ḷng đạo đức b́nh dân của đại chúng. Thí dụ: tràng hạt Mân Côi, có một thời người ta rẻ rúng cho là loại kinh dành cho phụ nữ, người nhàn rỗi, người già… nhưng sau này người ta cảm nghiệm được sức mạnh của kinh Mân Côi, nhất là sức mạnh hoán cải, sức mạnh thánh thiêng giúp người ta tiến xa trên đường nên thánh. Những cái thuộc loại Dévotion th́ thường gắn liền với những h́nh thức văn hóa. Ví dụ: hành hương coi như chuyện đi chơi, nhưng ở đó cũng là một thứ Dévotion mời gọi chúng ta không nên xem thường. Tất nhiên ta không thể loại trừ những h́nh thức Dévotion truyền thống tôn sùng Thánh Tâm, Chầu Thánh Thể, hay là những h́nh thức khác nhau dành cho các Thánh. Một Linh mục mà rẻ rúng những h́nh thức đạo đức b́nh dân th́ coi chừng, tưởng là ḿnh ở trên đỉnh cao trí thức, biết đâu lúc nào đó ḿnh rớt xuống vực mà không hay. Chắc là quư Cha trọng tuổi đă hiểu rơ hơn việc lần hạt Mân Côi, đó là một lời kinh tháp tùng chúng ta trên mọi bước đường, trong mọi hoàn cảnh, đó là lời kinh c̣n lại duy nhất sau khi đă quên đi tất cả. Gắn bó với một sự đạo đức như thế cũng là một cách giúp cho đời Linh mục được vươn lên, được thăng tiến. 

Đó là ba chữ D lặp lại với quư Cha: Doctrine, Discipline, Dévotion. Đây cũng là hướng mời gọi chúng ta sau khi đă kiểm tra đời sống của ḿnh, được nâng đỡ vươn lên trong những ngày tĩnh tâm. 

3. Quyết tâm Xuất Phát Lại Từ Đức Kitô. 

Tĩnh tâm bao giờ cũng thế, tùy thuộc vào quyết tâm của ḿnh sau đó. Tại sao vậy? Thưa bởi v́ ḿnh có suy xét trước th́ sau đó mới có quyết tâm đúng mức. Có một tác giả tu đức Việt Nam viết: Tĩnh tâm mà không có quyết tâm là tĩnh tâm hỏng; tĩnh tâm mà có quyết tâm chung chung là tĩnh tâm xoàng. Sau tĩnh tâm ta có quyết tâm rơ nét, có khi chỉ một điểm nhỏ mà rơ, quyết tâm đi tới cùng th́ đó mới là tĩnh tâm đem lại hiệu quả tốt. Tất nhiên Chúa Thánh Thần luôn luôn hiện diện cùng với quư Cha. 

Theo nhăn giới của Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II trong một huấn thị viết cho các tu sĩ với tên gọi “Xuất Phát Lại Từ Đức Kitô” được đúc kết lại trong ba chữ S, gợi ra đây để chúng ta có hướng quyết tâm của ḿnh. 

Chữ S thứ nhất là chữ Say mê Đức Kitô. Mỗi Kitô hữu tự bản chất thuộc về Đức Kitô nhờ Phép Rửa rồi, cách riêng các Linh mục c̣n thuộc về Đức Kitô cách đặc biệt hơn nhờ Bí tích Truyền Chức Thánh. Tự bản chất ta gắn bó với Đức Kitô, chẳng phải lư giải nhiều, mọi công việc ta làm đều là xuất phát từ Đức Kitô. Thánh lễ ta cử hành, các Bí tích cũng đều từ Chúa Kitô, nhưng để cho những việc chúng ta làm và nhất là cuộc sống của chúng ta trong việc gắn bó với Đức Kitô được bộc lộ ra cách tươi trẻ và rơ nét th́ ta phải say mê Đức Kitô. Một tác giả nói: Người ta thuộc về Đức Kitô tự bản chất, nhưng người ta vẫn c̣n phải hướng về Đức Kitô nữa để được thanh tẩy, để được đi lên, bởi v́ ngay trong cuộc sống này, cho dẫu nhờ đời sống Bí tích ta đă thuộc về Đức Kitô cách khách quan rồi, nhưng cách chủ quan th́ vẫn c̣n là cả một hành tŕnh phải chinh phục từng ngày. V́ vậy hướng về Đức Kitô là hướng đi của tất cả mọi Linh mục chúng ta để làm sao cho chữ “thuộc về Đức Kitô” và chữ “hướng về Đức Kitô” ḥa nhập nên một, lúc bấy giờ tự nhiên tỏa ra qua sự say mê, say mê trong ư nghĩ, say mê trong việc làm, say mê trong t́nh cảm để rồi uốn nắn và điều chỉnh mọi bước đi trong đời sống của người Linh mục. Linh mục là người say mê Đức Kitô.

Chữ S thứ hai là chữ Sống, sống tinh thần hiệp thông. Hiệp thông trước hết là với Chúa theo chiều cao. Hiệp thông theo chiều ngang đối với Giám mục, Linh mục và các người được trao phó cho ḿnh trong trách nhiệm mục tử. Đây là một sự sống không ngừng tuôn chảy, và nếu như trong Năm Thánh GH 2010, một vài khía cạnh của cuộc sống này bị đem ra mổ xẻ th́ hăy coi đây là một cơ may hơn là một sự vùi dập. Cơ may là người ta c̣n coi đây là một dấu chỉ, và cơ may nữa là để cho Linh mục là người phải thể hiện sự sống hiệp thông này, có những gương để soi bóng. Những điểm người ta nhắc đến trong t́nh hiệp thông của Giáo hội Công giáo Việt Nam, giữa các giáo phận, giữa các Giám mục, giữa Hội Đồng Giám Mục với Dân Chúa, giữa các Linh mục với nhau v.v… chính là những điểm giúp chúng ta soi lại bóng ḿnh. Sống hiệp thông với Chúa cách tṛn đầy th́ mới mong có được hiệp thông đối với anh chị em chung quanh ḿnh trong nhiệm vụ một cách có hiệu quả.

Và chữ S thứ ba là chữ Sẵn sàng lên đường. Chữ Sẵn sàng lên đường hợp với chữ Sứ vụ trong chủ đề của Năm Thánh 2010, cũng như gắn liền với điểm tŕnh bày cuối cùng của Đức Cha giảng pḥng trong tuần pḥng này. Xin tóm kết lại trong chữ sẵn sàng lên đường hay chữ sứ vụ cũng vậy. Tại sao lại phải nói điều này? Thưa v́ một Linh mục được bổ nhiệm đến một nơi th́ theo giáo luật phải mang tính bền vững. Ví dụ bổ nhiệm làm cha sở th́ người ta không nói rơ đó là cha sở mấy năm, 1 năm, 2 năm, 3 năm, 10 năm… luôn luôn hiểu ngầm là bền vững. Nhưng một khi GH cần, địa phận cần th́ mọi Linh mục luôn đáp ứng một cách vui vẻ và sẵn sàng lên đường. Ngày xưa quư Cha tham gia phong trào Hướng Đạo có khẩu hiệu “Hướng Đạo Sinh: Sắp Sẵn!”. Thiếu Nhi Thánh Thể bây giờ là “sẵn sàng”, luôn luôn đặt ḿnh trong t́nh trạng sẵn sàng. Ḿnh ở đây hôm nay, nhưng GH cần ḿnh đến chỗ khác th́ sẵn sàng, không phải quyến luyến nữa. Về t́nh cảm tất nhiên có quyến luyến: một ngày nên nghĩa, chuyến đ̣ nên quen, huống chi ở với giáo dân đă 5, 7 năm rồi th́ mọc rễ t́nh cảm ở đó là chuyện thường, không có vấn đề ǵ cả. Thế nhưng, mọc rễ mà không đi được mới là vấn đề. Ở đây để xuất phát lại từ Đức Kitô, Linh mục được mời gọi để sống tinh thần sẵn sàng. Ngày xưa quân đội có khẩu hiệu “Cư an, tư nguy”, hôm nay tôi sống trong an b́nh nhưng trong đầu tôi luôn luôn phải nghĩ đến nguy cơ để khi gọi là sẵn sàng tiến bước. Linh mục trong đời sống mục vụ với thành quả ít nhiều, cũng gắn bó với một cơ sở, thậm chí tên của chúng ta nhiều khi cũng bị hy sinh. Người ta không gọi tên ḿnh bằng tên cúng cơm nữa, mà bằng địa danh của ḿnh. Có lần tôi làm lễ ở một giáo xứ có thánh bổn mạng là một người nữ, thánh Tử đạo Lê Thị Thành: “Kính thưa Cha xứ Lê Thị Thành”. Đó là một t́nh cảm tốt. Tuy nhiên khi nhu cầu lớn của giáo phận cần th́ mỗi Linh mục cũng sẵn sàng hy sinh để lên đường nhận lấy một tên mới.

Đó là những áp dụng từ huấn thị “Xuất phát lại từ Đức Kitô” với 3 chữ S: chữ Say mê Đức Kitô nhằm cho đời sống tâm linh, chữ Sốnghiệp thông nhằm đến t́nh huynh đệ, và cuối cùng là Sẵn sàng lên đường cho sứ vụ.

Ba C cảnh giác burn out,

Ba D ánh sáng dọi vào tâm linh,

Lại thêm 3 S an b́nh,

Linh mục Phan Thiết xét ḿnh tĩnh tâm.

Đó là ba điểm tŕnh bày trong huấn từ khai mạc hôm nay. Để tĩnh tâm đạt kết quả cao nhất, cần bầu khí thinh lặng. Tĩnh tâm hay cấm pḥng cũng là một, tùy theo tên gọi mới cũ. Cấm pḥng nhắm đến bầu khí bên ngoài, c̣n tĩnh tâm nhắm đến bầu khí tâm hồn. Cả hai bầu khí dù bên ngoài bên trong đều là một sự tĩnh lặng. Để tĩnh tâm có được hiệu quả cao, xin quư Cha thu xếp tránh những tiếng ồn, giữ cho ḿnh được thinh lặng, từ đó ḿnh mới có thể tiếp cận với Chúa cách sốt sắng, tiếp cận với anh em cách chân thành, và tiếp cận với nhu cầu mục vụ, gột rửa đi hết tất cả những hào nhoáng bên ngoài mong có được nét thanh thản trong tuần tĩnh tâm. Hễ vào trọn vẹn th́ ra mới được đổi mới; c̣n vào một nửa th́ ra cũng vũ như cẩn, vẫn như cũ thôi. Tất nhiên để thinh lặng như thế, các Cha phải hy sinh. Trong tuần tĩnh tâm cũng tiên liệu những giờ có thể trao đổi với nhau cách thoải mái; nhưng những giờ chính, xin quư Cha vui ḷng giữ thinh lặng. Đó là dấu chứng ta bước vào tuần tĩnh tâm với tất cả nhiệt t́nh. Tất nhiên sự hy sinh này là có giá. Người ta vẫn nói: đi t́m một Đức Kitô không Thánh giá rốt cuộc chỉ gặp một Thánh giá không có Đức Kitô. Thế nên đến đây để gặp Đức Kitô trong tuần tĩnh tâm, ta cũng chịu vác thánh giá về sự thinh lặng một chút, không th́ chả được ǵ. Chẳng gặp được Chúa th́ cũng chẳng gặp được anh em một cách thiệt t́nh.n

+ Giám Mục Giuse Vũ Duy Thống

Trang chia sẻ

Trang chủ(Home)