Lược sử Giáo họ nhà xứ Nội Bài

Giáo xứ Nội Bài cách Tòa Giám mục Bắc Ninh 40km về phía Tây. Nhiều người gọi đây là “giáo xứ quốc tế” vì gần phi trường Nội Bài (6km), cửa ngõ quốc tế quan trọng nhất miền Bắc đất nước. Giáo xứ Nội Bài thường xuyên được đón tiếp quý khách trong nước cũng như hải ngoại dừng chân mỗi khi qua lại phi trường. Ngoài ra, giáo xứ cũng thường được chọn để tổ chức những sự kiện lớn của giáo hạt.

Vùng đất giáo xứ có diện tích 55km² nằm trên địa bàn 3 xã/thị trấn thuộc huyện Mê Linh (Quang Minh, Chi Đông, Tiền Phong) và 4 xã của huyện Đông Anh (Nam Hồng, Bắc Hồng, Kim Chung, Kim Nỗ). Giáo xứ Nội Bài gồm 2 họ đạo: họ nhà xứ Nội Bài và giáo họ Nam Hồng với tổng cộng 1406 nhân danh.

1. Thông tin cơ bản

Tên gọi: Họ nhà xứ Nội Bài.

Địa chỉ: Gia Tân, Quang Minh, Hà Nội.

Bổn mạng: Thánh Tôma Aquinô (28/01).

Giáo dân: Họ nhà xứ Nội Bài có 1296 nhân danh, chiếm tỉ lệ khoảng 7% dân cư trên địa bàn thị trấn Quang Minh (năm 2022). Ngoại trừ vài gia đình lương dân đến mua đất và sinh sống, giáo họ Nội Bài gồm các gia đình Công Giáo toàn tòng sống tập trung tại tổ dân phố số 11. Những năm trở lại đây, xu hướng công nghiệp hóa gây ảnh hưởng lớn tới đời sống đạo của con dân Nội Bài. Đất ruộng đã bán hết, nhà cửa mọc lên nhiều và cao, nhịp sống bình yên dần biến mất và tệ nạn xã hội đe dọa. Bối cảnh phức tạp này là thách thức lớn cho đời sống luân lý cũng như đức tin của giáo xứ.

Dòng tu, hội đoàn đang hiện diện và hoạt động: Huynh đoàn giáo dân Đaminh, hội Trưởng gia đình, hội Mân Côi, hội Lòng Chúa Thương Xót, hội Hoa, hội Điện, ban Caritas, Thiếu nhi Thánh Thể, huynh trưởng và giáo lý viên, 03 ca đoàn, đoàn kim nhạc và đoàn trống trắc.

Nhà thờ: Ngôi nhà thờ hiện nay được xây dựng năm 2004 và được đại tu năm 2016 với kích thước: chiều dài 47m, chiều rộng 16,5m, tháp cao 45m trên khuôn viên rộng 3358,5m².

Các giáo họ trực thuộc: Nam Hồng

2. Lịch sử hình thành và phát triển

2.1. Danh xưng Nội Bài

Nội Bài là cái tên thân thuộc với bao con cái Chúa trên mọi miền đất nước cũng như du khách quốc tế. Tuy nhiên, trước khi được biết đến với tên gọi này, xứ Nội Bài được biết đến với nhiều danh xưng khác nhau: Bến Dừa, Bến Đò, Gia Tân và Nội Bài I. Mỗi danh xưng hàm chứa một câu chuyện cùng ý nghĩa sâu xa.

Theo cuốn “Hương ước làng Gia Tân”, khoảng 200 năm trước, có khoảng vài chục gia đình Công Giáo cư ngụ theo 3 cụm dân cư bên ven sông Cà Lồ: Bến Ngòi, Bến Đò, Bến Trai. Một thời gian sau, vì lý do kinh tế cũng như xã hội, 3 cụm dân cư này quy tụ lại thành một làng gọi là Bến Đò. Tên gọi Bến Đò khởi nguồn từ việc trước đây có bến đò ngang ở đầu làng. Ai muốn sang sông phải qua đò này. Năm 1970, nhà nước xây cây cầu bắc qua sông nên không còn bến đò ngang nữa.

Ngoài tên gọi Bến Đò, làng còn có tên gọi Bến Dừa. Cõ lẽ vì đầu làng có chợ Dừa, nơi trao đổi, buôn bán của các cụ thời đó, nên làng có tên Bến Dừa. Ngoài ra, tên gọi đó cũng bắt nguồn từ khi các vị tiên tổ đến định cư tại bến sông làng Dừa (Gia Thượng, Gia Lạc ngày nay). Sau cách mạng tháng Tám năm 1945, làng được đổi tên thành Gia Tân (tồn tại đến năm 2008 thì được đổi thành tổ dân phố số 11, khi huyện Mê Linh sáp nhập vào Thành phố Hà Nội).

2.2. Hạt giống Tin Mừng

Về hành chính, thôn Bến Đò được thành lập năm 1745 với dân số khoảng 20 người. Đầu tiên, có duy nhất chi tộc họ Nguyễn cư ngụ tại làng. Ít lâu sau, các chi tộc họ Trương, Bùi, Trần, Đặng cũng đến sinh sống nơi đây. Tất cả là người Công Giáo. Khoảng đầu thế kỷ XIX, có khoảng 200 tín hữu Công Giáo sinh sống tại làng Bến Đò. Ngay từ thời sơ khởi, giáo dân đã dựng ngôi nhà thờ bằng tre, nứa. Tuy đơn sơ nhưng thể hiện con tim, lòng mến, đức tin của con dân nơi đây.

Năm 1883, Đức cha Lễ đặt Nội Bài là nhà xứ với 12 họ lẻ trực thuộc trong đó có họ giáo Bến Dừa:

“Bến Đông, Bến Cạn lòng Trung Nghĩa

Xuân Lai, Xuân Dục trí Đồng Nhân

Mã, Nỉ, Bến Sọ, Hiền Lương

Bến Dừa, Bến Cốc yêu thương chan hòa.”

Năm 1923, ngôi nhà thờ tiên khởi được thay thế bằng ngôi nhà thờ vững chắc và khang trang hơn. Đây là món quà giáo họ Bến Dừa nhận được từ “chị cả Nội Bài” sau khi cha Chiêu đi Nam Định mua nhà thờ mới “Chị lớn nhường em bé, tình đẹp lắm thay. Cuộc đời xuôi chảy”.

Thời Đức cha Đaminh Hoàng Văn Đoàn (1950-1955), trong lần đi kinh lý giáo phận, ngài đã đến giáo xứ Nội Bài. Trong bộ lễ phục đại triều, mũ cà cuống với gậy chủ chiên, ngài đã giới thiệu giáo xứ Nội Bài với 10 họ lẻ, trong đó họ đạo Bến Dừa được kể tên đầu tiên, như thể người anh cả trong gia đình:

Nội Bài mười họ không sai

Bến Dừa, Bến Cốc, Xuân Lai, Bến Nầm

Hiền Lương, Xuân Dục, Đồng Nhân

Lại thêm Mã, Nỉ, Bến Đông tròn mười.

Tháng 9 năm 1963, vì chính sách nhà nước, nhà xứ Nội Bài đã nhường đất để làm phi trường. Giáo dân nhà xứ Nội Bài dắt dìu nhau lên vùng đất xã Bá Hiến, huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phú. Đây là lý do để giáo họ Bến Dừa, nơi đông dân nhất và cũng thuận tiện nhiều phương diện khác thay thế vị trí mà họ nhà xứ Nội Bài để lại.

Năm 1996, Đức cha cố Giuse Maria Nguyễn Quang Tuyến đặt Bến Dừa là nhà xứ Nội Bài I. Trong thời gian này, với sự phát triển kinh tế, giáo họ đã chung sức chung lòng xây dựng ngôi thánh đường mới và hoàn tất sau 2 năm sau đó. Khi ấy, ai qua lại thủ đô Hà Nội đều tấm tắc khen ngợi ngôi thánh đường nằm bên đường cao tốc Bắc Thăng Long – Nội Bài. Thời Đức Tổng Giuse Ngô Quang Kiệt, giám quản Giáo phận, con số I không còn. Giáo họ Bến Dừa chính thức mang tên họ nhà xứ Nội Bài.

3. Đời sống đức tin

Nhắc đến Nội Bài không thể quên thánh tử đạo Giuse Đặng Đình Viên. Ngài là cha xứ Đông Bài (Nội Bài) từ năm 1826. Trong 16 năm phục vụ tại Nội Bài, thánh nhân là khí cụ sắt bén, phục vụ đắc lực cho Thiên Chúa và phần rỗi các linh hồn.

Họ nhà xứ Nội Bài được đánh giá là nơi có đời sống đức tin mạnh mẽ trong giáo phận. Vì giáo dân chủ yếu làm việc tại các công ty gần nhà, cho nên việc phục vụ thánh lễ hay những sinh hoạt trong giáo xứ không bị ảnh hưởng nhiều như những giáo xứ khác trong giáo phận. Hiện nay, giáo họ Nội Bài đóng góp cho cánh đồng truyền giáo: 2 linh mục giáo phận, 1 chủng sinh, 1 đan sĩ Xitô, 11 nữ tu đang phục vụ trong cũng như ngoài giáo phận và hải ngoại.

Một tương lai đầy hứa hẹn. Một mùa gặt mới đang chờ đón. Chúng ta tạ ơn Chúa với giáo họ Nội Bài vì những ơn lành Thiên Chúa đã đổ xuống và cầu nguyện cho mảnh đất này không ngừng trổ sinh hoa trái.

BTT Giáo Phận