Giáo họ Thanh Hà – Xứ Nỷ: “Ngắm Đứng” Để Gieo Vần – Hay Một Âm Vang Bước Vào Tam Nhật Thánh

“Ngắm Đứng” Để Gieo Vần – Hay Một Âm Vang Bước Vào Tam Nhật Thánh

“ Không phải thế này! nhưng phải lên cung và ngân dài, rồi đừng để hụt hơi…” Đó là câu chuyện mỗi tối ở các giáo họ thuộc giáo xứ Nỷ để bước vào Mùa Chay năm 2026. Mùa Chay ngoài lời mời gọi hãy ăn năn sám hối thì việc trở về cũng là điều quan trọng. Trở về đối với người Kitô hữu đang sống trong một cộng đoàn đức tin là được hòa nhập vào bầu khí phụng vụ. Theo đó, sự bất an – bẽn lẽn của những ngày xa vắng giờ đây phải nhường chổ cho sự nhiệt tình tham gia vào đời sống chung và luyện tập thêm thói quen tốt cho đời sống.

Thói quen tốt mà các giáo họ trong xứ Nỷ chọn cho năm nay là “lên cung ngắm”, đây là cách gọi thân thương của những người chưa có thói quen bước ra trước cộng đoàn thì nay có cơ hội tham dự vào các sinh hoạt đạo đức bình dân. Sự ái ngại của tiếng chê cười dần nhường chổ cho những tối ra sân nhà thờ tập ngắm, từ đó trở thành một thông lệ vào những ngày cuối tháng giêng. Các hội đoàn từ các bà Dòng ba, đến các chị em Mân côi, các ông hội Giuse và các bạn Giới trẻ đều cử người “lên cung ngắm” dưới sự hướng dẫn của quý Dì dòng Đức Mẹ Hiệp Nhất cộng đoàn Lập Trí. Một sự hòa điệu của già-trẻ, gái-trai ngâm nga “ hỳ hy hý hạ hý hy hy hỳ” để làm sao cho tròn và cho ngân, đấy quả là một kì công đối với những người mới bắt đầu. Trong bầu khí vừa tập lại vừa sửa, mỗi người dần nhận ra một thực taị rõ ràng “quy tắc ngắm làm sao để không thất cú, thất cách, giả thanh chẳng có gì làm khó. Nhưng làm sao để ngâm giọng đúng với tâm tình của đoạn mở đầu, rồi bước vào phần chính với giọng bi thương rồi có lúc thống thiết và dịu dàng thì khó hơn cả.” Đó là, một tâm tình của anh chị em tập ngắm đứng với ao ước truyền tải những tâm tình trong từng biến cố, giúp cộng đoàn dễ hòa mình vào Cuộc Thuơng Khó.

Ngắm đứng không hề đơn điệu hay khô cứng bởi những quy tắc được truyền thừa, nhưng mang một sự sống động trong tâm thức người Kitô hữu. Sự sống động trong cung ngắm ở đây là một tâm hồn thực sự được tham gia vào mầu nhiệm khổ nạn của Chúa, không đơn thuần là thể hiện tài năng gieo vần ngâm nga trên từng câu chữ. Những anh chị em tập ngắm dần nhận ra rằng, việc chỉ học thuộc thứ ngắm được chia chẳng mấy ích lợi, bởi ngắm xong chả biết đúng-sai gì nữa. Nhưng việc luyện tập cung giọng và đọc lại Cuộc Thương Khó nhiều lần, rồi tham dự ngắm đứng trong cộng đoàn giúp họ tỉnh thức và tha thiết hơn trong hành trình Chúa đã trải qua, từ đó lại càng thêm ao ước ngâm lên những tâm tình mà họ cảm nghiệm được cho cộng đoàn. Thật vậy, “lên cung ngắm” giờ đây không chỉ là một hành động dãn mình ra theo nghĩa “giương cung” tràn đầy sức mạnh và lòng quyết tâm để căng mình ra với những tập luyện theo quy tắc, nhưng là một hành động có đích ngắm tới sự hiệp thông cùng Đức Giêsu trên con đường Ngài đi.

Ngắm đứng không chỉ dành cho một vài cá nhân, nhưng dành cho người môn đệ của Chúa, là người muốn bước theo và bước cùng. Sự biện minh vai trò của người ngắm đứng vừa tạo nên bầu khí của sự kính nhường, nhưng cũng là sự biện minh cho sự mặc cảm “Thôi! ngắm của ông tất” hay xa hơn “nhà thờ của ông tất” đó là, một thái độ nghiễm nhiên trước lời mời gọi tham gia vào phụng vụ cộng đoàn. Sống tâm tình của người môn đệ thừa sai, những anh chị em mới tập ngắm đứng đã can đảm bước qua lằn ranh của cười chê, mang lấy tâm tình của một trẻ thơ bập bẹ từng câu chữ để loan truyền vĩ nghiệp Chúa trong cộng đoàn. Không thể nói ngắm đứng là một nỗ lực cá nhân, nhưng là sự phối hợp nhịp nhàng giữa các thành phần, như nguời đánh trống gắm, rước đèn, gõ mõ, chiêng la, não bạt… tạo nên bầu khí trang nghiêm, gần gũi vang vọng tâm hồn. Sự nhịp nhàng của âm thanh đánh thức tâm hồn người suy ngắm, khơi dậy niềm thống hối và yêu mến Chúa sâu xa.

Ước ao rằng, Mùa Chay hằng năm không chỉ là sự chuyển tiếp chờ Mùa Phục Sinh lại đến, như cách gọi dân gian “chờ lễ ra đồng”, nhưng Mùa Chay phải là lời mời gọi những người con trở về sống lại và sống tiếp trong đời sống cộng đoàn. Cũng thế, Ngắm đứng không thể mòn mỏi chờ đợi sự kế thừa, nhưng phải trở nên âm vang của những môn đệ kinh nghiệm về Cuộc Thương Khó Chúa Giêsu và hân hoan với sứ mạng thừa sai.

Hoàng Long, S.J