Chiến tranh phòng ngừa? Vatican lên tiếng về Iran và “vòng xoáy bạo lực”

Đức Hồng y Pietro Parolin – Quốc vụ khanh Tòa Thánh lên tiếng ngày 4/3, lên án sự xuống cấp của luật pháp quốc tế, được thể hiện qua khái niệm “chiến tranh phòng ngừa” tại Trung Đông.

Những nỗ lực đã được thực hiện kể từ khi Liên Hiệp Quốc được thành lập năm 1945 “dường như đã trở nên vô ích,” Đức Hồng y Pietro Parolin, Quốc vụ khanh Tòa Thánh, đã phản đối như vậy. Ngài phát biểu trong một cuộc phỏng vấn ngày 4/3/2026 với Andrea Tornielli, tổng biên tập của Vatican Media, trong ngày thứ năm diễn ra cuộc chiến tại Iran.

Khi tình hình Trung Đông đang nóng bỏng sau các cuộc tấn công của Israel và Hoa Kỳ vào Iran, và xung đột lan rộng sang các quốc gia vùng Vịnh cũng như Lebanon, ngài tái khẳng định lập trường kiên định của Tòa Thánh ủng hộ chủ nghĩa đa phương và việc giải quyết xung đột bằng con đường ngoại giao.

Người đứng thứ hai của Tòa Thánh cho biết ngài đang theo dõi diễn biến của cuộc chiến này “với nỗi buồn sâu sắc, bởi vì các dân tộc Trung Đông, bao gồm cả các cộng đồng Kitô hữu vốn đã mong manh, một lần nữa bị đẩy vào nỗi kinh hoàng của chiến tranh – thứ tàn nhẫn cướp đi sinh mạng nhiều người, gieo rắc sự tàn phá và kéo cả các quốc gia vào vòng xoáy bạo lực với những hậu quả khó lường.”

Ngài thừa nhận: “Thật khó để xác định ai đúng ai sai”. “Tuy nhiên, điều chắc chắn là bạo lực luôn dẫn đến các nạn nhân và sự tàn phá, cũng như những hậu quả khốc liệt đối với thường dân.”

Nhắc lại tầm quan trọng của chủ nghĩa đa phương và Hiến chương Liên Hiệp Quốc, Đức Hồng y Parolin nhấn mạnh rằng “việc sử dụng vũ lực chỉ nên được coi là biện pháp cuối cùng và hết sức nghiêm trọng, sau khi mọi công cụ đối thoại chính trị và ngoại giao đã cạn kiệt.”

Cái bẫy của “chiến tranh phòng ngừa”

“Nếu các quốc gia được công nhận có quyền tiến hành ‘chiến tranh phòng ngừa’ theo tiêu chí riêng của họ và không có một khuôn khổ pháp lý siêu quốc gia, thì toàn thế giới sẽ có nguy cơ bị phá hủy,” Đức Hồng y người Ý cảnh báo và bày tỏ lo ngại về sự coi thường luật pháp quốc tế.

Ngài nói thêm: “Công lý đang bị thay thế bằng sức mạnh; sức mạnh của luật pháp bị thay bằng luật của kẻ mạnh, với niềm tin rằng hòa bình chỉ có thể đạt được sau khi kẻ thù bị tiêu diệt.”

“Cả hệ thống được xây dựng bởi luật pháp quốc tế trong các lĩnh vực như giải trừ vũ khí, hợp tác phát triển, tôn trọng các quyền căn bản, sở hữu trí tuệ, thương mại và quá cảnh thương mại đang bị thách thức và dần bị gạt sang một bên,” Đức Hồng y Parolin nhấn mạnh, đồng thời chỉ trích sự phẫn nộ có chọn lọc của các nhà lãnh đạo quốc tế và dư luận.

Không có cái chết hạng nhất hay hạng hai

“Không có cái chết hạng nhất hay hạng hai, và không ai có quyền sống lớn hơn người khác chỉ vì họ sinh ra ở châu lục này thay vì châu lục khác, hay ở quốc gia này thay vì quốc gia khác,” Đức Hồng y Parolin cảnh báo. Ngài nhận xét rằng đôi khi các phản ứng quốc tế tạo ra “ấn tượng rằng có những vi phạm luật pháp cần phải bị trừng phạt, và những vi phạm khác thì có thể được dung thứ.”

Trong khi thừa nhận mức độ nghiêm trọng của việc chính quyền Iran đàn áp các cuộc biểu tình hồi tháng Giêng và sự cần thiết phải bảo đảm các quyền tự do dân sự, ngài giải thích ngài không tin rằng “giải pháp có thể được tìm thấy bằng cách phóng tên lửa và bom đạn”.

“Bất chấp chiến tranh, tàn phá, bất ổn và cảm giác hoang mang, vẫn có những tiếng nói trên khắp thế giới kêu gọi hòa bình và công lý. Các dân tộc của chúng ta đang kêu gọi vì hòa bình!” Đức Hồng y Parolin nhấn mạnh. Ngài khẳng định rằng “lời kêu gọi này phải đánh động các chính phủ và tất cả những ai tham gia vào các quan hệ quốc tế.”

Vai trò của Quốc vụ khanh Tòa Thánh được phục hồi?

Tuyên bố này của Quốc vụ khanh Tòa Thánh giúp làm sáng tỏ lập trường của Đức Thánh Cha Lê-ô XIV về các vấn đề ngoại giao, mặc dù Đức Thánh Cha không bình luận về cuộc chiến trong buổi tiếp kiến chung sáng hôm đó.

Bằng việc dành nhiều không gian truyền thông hơn cho Đức Hồng y Parolin, Đức Thánh Cha đang trao vai trò quan trọng hơn cho Phủ Quốc vụ khanh Tòa Thánh và cho nền ngoại giao truyền thống của Tòa Thánh, vốn từ lâu vẫn duy trì liên lạc với Cộng hòa Hồi giáo Iran.

Trong khi đó, Đức Giáo hoàng Phanxicô trước đây đã phần nào giảm vai trò của Phủ Quốc vụ khanh khi thường đưa ra nhiều phát biểu tự phát và đôi khi giao các sứ mạng ngoại giao cho những nhân vật bên ngoài. Chẳng hạn, Đức Hồng y Matteo Zuppi, Tổng giám mục Bologna và Chủ tịch Hội đồng Giám mục Ý, từng được giao nhiệm vụ làm trung gian hòa giải giữa Ukraine và Nga.

Vì vậy, cuộc phỏng vấn với Đức Hồng y Parolin lần này có thể là dấu hiệu cho thấy sự trở lại với đường lối ngoại giao truyền thống hơn của Tòa Thánh.

Nguồn: https://aleteia.org Chuyển ngữ: Tân linh mục